Jak rozpoznać wstyd w swoim życiu

Wstyd jest jedną z tych emocji, które bardzo rzadko widzimy wyraźnie. Najczęściej jest z nami tak długo, że przestajemy go zauważać. Towarzyszy nam od dzieciństwa.
Wnika w sposób myślenia o sobie, w relacje z innymi ludźmi, w decyzje zawodowe, a nawet w sposób, w jaki nosimy swoje ciało.

Dlatego wielu dorosłych ludzi nie mówi: „noszę w sobie wstyd”.

Mówią raczej:

– „boję się oceny”
– „nie lubię się wypowiadać przy ludziach”
– „nie czuję się wystarczająco dobra”
– „nie chcę się wychylać”

Tymczasem bardzo często pod tym wszystkim bardzo często kryje się wstyd.

Wstyd w relacjach z ludźmi

Jednym z pierwszych miejsc, w których można zauważyć wstyd, są relacje z innymi ludźmi. Czasem objawia się on w bardzo prosty sposób. Unikamy pewnych osób. Nie chcemy na nie patrzeć. Czujemy napięcie w ich obecności.

Dzieje się tak często wtedy, gdy mamy poczucie, że zrobiliśmy coś, co według nas było „wstydliwe”.

Ale wstyd w relacjach może mieć również subtelniejsze formy.

Na przykład:

• trudność w mówieniu o sobie
• unikanie wypowiadania się w grupie
• obawa przed zadaniem pytania
• lęk przed opinią innych ludzi
• nadmierne dopasowywanie się do otoczenia

Człowiek zaczyna wtedy funkcjonować tak, aby nie zwracać na siebie uwagi. Woli się dostosować niż pokazać siebie.

Wstyd za innych ludzi

Ciekawą formą wstydu jest również wstyd przeżywany za kogoś.

Czasem wstydzimy się za rodziców.
Czasem za partnera.
Czasem za dziecko.

Choć racjonalnie wiemy, że nie mamy wpływu na czyjeś zachowanie, ciało reaguje tak, jakby to było coś naszego. To pokazuje, jak silnie wstyd potrafi być związany z relacjami i poczuciem przynależności.

Wstyd w pracy i życiu zawodowym

Wstyd bardzo często ujawnia się również w pracy. Jedną z jego najbardziej znanych form jest tzw. syndrom oszusta. Człowiek odnosi sukcesy, zdobywa doświadczenie, jest doceniany przez innych, a mimo to w środku pojawia się myśl:

„zaraz się zorientują, że ja tak naprawdę nic nie potrafię”.

To przekonanie może przybierać różne formy:

• „nie zasługuję na tę pracę”
• „mam szczęście, że mnie jeszcze nie odkryli”
• „inni są ode mnie mądrzejsi”
• „gdybym się naprawdę ujawniła, zobaczyliby jaka jestem słaba”

Wstyd w pracy często przejawia się także w:

• braku odwagi do pokazywania swojej pracy
• trudności w mówieniu o swoich osiągnięciach
• zaniżaniu własnej wartości

Bardzo często dotyczy również pieniędzy. Ludzie wstydzą się mówić o wynagrodzeniu,
wstydzą się negocjować, zaniżają ceny swoich usług lub pracy.

Nie dlatego, że ich praca jest mniej warta. Ale dlatego, że wstyd podpowiada im, że nie powinni chcieć więcej.

Wstyd zapisany w ciele

Wstyd jest emocją, którą ciało zapamiętuje bardzo wyraźnie. Często zanim pojawi się myśl, ciało już reaguje.

Typowe reakcje to:

• skurczenie się w sobie
• napięcie w klatce piersiowej
• zaciśnięty brzuch
• opuszczona głowa
• chęć „zniknięcia”
• czerwienienie się

To są bardzo pierwotne reakcje układu nerwowego. Ciało próbuje się wtedy schować, zmniejszyć swoją widoczność, jakby chciało powiedzieć: „nie patrzcie na mnie”.

Ciało jako drogowskaz do zrozumienia wstydu

Jednym z najprostszych sposobów rozpoznania wstydu jest zwrócenie uwagi na ciało.

Można zadać sobie kilka pytań:

Co czuję w ciele, gdy myślę o sytuacji, w której się wstydzę?

Gdzie pojawia się napięcie?
Skurcz?
Ciężar?
Kula w brzuchu lub w klatce piersiowej?

Ciało bardzo często pokazuje nam to, czego nie dopuszczamy jeszcze do świadomości.

Kolejny krok: ciekawość zamiast oceny

Gdy zauważymy w sobie wstyd, warto zrobić jeszcze jeden krok. Zamiast oceniać siebie, można spróbować się zatrzymać i zapytać:

• Dlaczego ta reakcja pojawia się właśnie teraz?
• Z jaką sytuacją jest związana?
• Czy ten wstyd rzeczywiście ma dziś sens?
• Czy może jest tylko echem dawnych doświadczeń?

Wstyd często jest informacją

Reakcja naszego organizmu nigdy nie pojawia się bez powodu. Ciało i emocje zawsze niosą jakąś informację. Dlatego zamiast walczyć ze wstydem, czasem warto go po prostu zobaczyć i spróbować zrozumieć. Bo dopiero wtedy możemy zdecydować:

• czy jest on nam jeszcze potrzebny,
  czy już tylko powtarza historię, która dawno się skończyła.

Jeśli czytając ten tekst czujesz, że wstyd w Twoim życiu zostawił ślad i chcesz pracować z nim głębiej – w kwietniu rozpoczynamy kurs coachingowy, w którym uczymy, jak budować zdrowe poczucie własnej wartości, rozpoznawać przekonania i odzyskiwać wewnętrzną stabilność.

To proces dla osób, które chcą świadomie przyjrzeć się sobie i pracować w bezpiecznej, profesjonalnej przestrzeni.

 Szczegóły kursu znajdziesz tutaj